Laboratuvar Testleri

KUZEYBORU KALİTE LABORATUVARI TEST BİLGİLERİ

HİDROSTATİK BASINÇ

Termoplâstik boruların sabit sıcaklıkta, sabit iç su basıncına mukavetinin tayini için kullanılır.Boruların 20 ve 80 oC’de basınç altında dayanma performansı ölçülür.20 oC’deki su içinde 100 h,80 oC’deki su içinde 165 h süreyle standartta belirtilen formüle göre basınç verilir.Bu şartlarda yapılan testlerin sonucunda numunede hasar olmamalıdır.

Deney şu şekilde yapılır (EN 921):

•         Cihazın su tankı doldurulur  ve cihaz açılır(Su tankının devamlı su ile dolu olması ısı rezistanslarının çürümesine neden olur).
•         Cihaza yapılacak testin sıcaklık değeri  kodlanır.
•         Numunenin her iki ucuda sıkıştırma aparatı ile kapatılır ve içerisine su doldurulur.
•         Numune ısıtılmış su içerisinde standartda belirtilen boru özelliklerine göre şartlandırmaya bırakılır.
•         Sonra 20 oC’deki su içinde 100 h,80 oC’deki su içinde 165 h süreyle standartda belirtilen formüle göre basınç verilir.
•         Süre sonunda numunede hasar olup olmadığı gözlenir.
•         Deney basıncının hesaplanması:

p = 10σ x 2e/de - e

Burada;

σ  : Uygulanan basıncın neden olduğu çevre gerilmesi, MPa;
de : Deney parçasının ölçülen ortalama dış çapa, mm;
e  : Deney parçasının serbest uzunluğunun ölçülen en düşük et kalınlığı, mm


PE 100 BORULARININ SICAKLIK VE ZAMANA BAĞLI BASINÇ DAYANIMLARI

Sıcaklık Servis Ömrü PN4
(SDR 41)
PN10
(SDR 17,6)
PN16
(SDR 11)
PN20
(SDR 9)
10 (⁰C) 5
10
25
50
5,0 Bar
4,9
4,8
4,7
12,6 Bar
12,4
12,1
11,9
20,2 Bar
19,8
19,3
19,0
25,2 Bar
24,8
24,2
23,8
20 (⁰C) 5
10
25
50
4,2
4,1
4,0
4,0
10,6
10,4
10,1
10,0
16,9
16,6
16,2
16,0
21,2
20,8
20,3
20,0
30 (⁰C) 5
10
25
50
3,6
3,5
3,4
3,3
9,0
8,8
8,6
8,4
14,4
14,1
13,8
13,5
18,8
17,7
17,2
16,9
40 (⁰C) 5
10
25
50
3,0
3,0
2,9
2,9
7,7
7,6
7,4
7,2
12,3
12,1
11,8
11,6
15,4
15,2
14,8
14,5
50 (⁰C) 5
10
25
2,6
2,6
2,3
6,7
6,5
5,9
10,7
10,4
9,5
13,4
13,0
11,8

KARBON SİYAH DAĞILIMI

Karbon siyahı ürün içerisinde homojen dağılması gerekir. Homojen bir dağılım olmazsa ürün içerisinde ki bazı bölgeler ısı,güneş radyasyonu gibi çevresel  şartlardan etkileneceklerdir.Etkilenen bu kısımlar ürünün diğer bölgelerinden daha zayıf olacak ve hızlı bir şekilde bozulmaya başlayacaktır.Ürün gevrekleşir ve çatlama başlar.Bu yüzden ürün içerisinde karbon siyahının dağılımı çok önemlidir.

Deney şu şekilde yapılır (ISO 18553:2002):

•         Analizi yapılacak numune mikroskopta incelenir.

•         Standarda uygunluk gözlenir.

KARBON SİYAHI MİKTARI

Numune içine UV ışınlarına karşı mukavemet kazandırmak için rafineri ortamında homojen olarak ilave edilen karbon miktarının % olarak tespit etmek amacı ile kullanılır.Yani karbon siyahı hem renklendirici, hemde UV stabilizatörü olarak kullanılır.Yer üstü uygulamalarında güneş ışığına maruz kalan borularda UV radyasyonuna karşı çok etkin bir koruma sağlar.Bu etkin koruma malzeme içindeki karbon miktarına bağlıdır.

Deney şu şekilde yapılır (ISO 6964):

•         Cihaz açılır ve 550 oC’ye kadar ısıtılır.
•         Azot gazı açılır.
•         Krozenin darası alınır ve kaydedilir.
•         Kroze içerisine 1 g numune koyulur ve kroze yüksek ısı fırınına yerleştirilir.
•         20 dakika sonra numunede bütün bileşenler buharlaşacak(yanan kısım) ve karbon siyahı(yanmayan kısım) kalacaktır.
•         Bu süre sonunda kroze cihazdan çıkartılıp,ortamdan nem almaması için vakumlu desikatöre konulur.Vakumlu desikatörde ortam şartlarına alışması için 30 dakika bekletilir.
•         Süre sonunda kroze tekrar tartılır.
•         Standartda verilen formül uygulanarak % karbon miktarı hesaplanır.

KOPMA MUKAVEMETİ

Termoplastik ve profil boruların uzunluğu boyunca kısa süreli çekme özelliklerinin ve;
- Akmada veya maksimum yükteki çekme gerilmesi
- Kopma uzamasının tayinini kapsar.
Bütün termoplastik borulara uygulanır. Çekme özellikleri deneyi, boru imalatında kullanılan malzemenin özelliklerini tayin etmek için kullanılır.Yani malzemenin mekanik özelliklerinin,malzemenin kuvvet karşısında davranışı incelenir ve kopma mukavemeti belirlenir.
Borunun yapıldığı malzemeye ve borunun çapına bağlı olarak borunun uzunluğu boyunca uygun bir
kalıpla kesilerek veya frezede işlenerek önceden belirtilen şekil ve boyutta deney parçalara hazırlanır.

Deney şu şekilde yapılır (EN 638):

•         Boru eksenine parelel olacak şekilde kesilen şeritlerden tip a kaşık numunesi çıkarılacak 23 °C de şartlandırılır.
•         Çekme cihazı alt ve üst çenelerine numune sıkıştırılır.
•         Şartlandırılan numunelerin Lo boyu ölçülür ve kaydedilir. Bunun yanı sıra numunenin et kalınlığı ölçülür ve kaydedilir. Bu değerlerden kesit alanı hesaplanır.
•         Numune çekme hızını ; e≤5 mm ise 100 mm/dk ,12 mm ≥e>5 mm ise 50 mm / dk ,e>12 mm ise 25 mm/dk olarak ayarlanır.
•         % uzama ilk boyuna göre % 350’den büyük olmalıdır.

MFR DENEYİ

   Belirli sıcaklık ve  yükleme şartlarında, erimiş  termoplâstik  malzemelerin  kütlesel akış hızının  (MFR)  belirlenmesidir.  Yani kütle ölçme   metodudur.                    
MFR , deney  sıcaklığı  ve  basıncındaki  erimiş kütle    yoğunluğu    bilindiği   takdirde  MVR  ölçümlerinden  tayin   edilebilir . (MVR: hacimsel  akış  hızı)
Prensip olarak reolojik özellikleri ölçme  süresince  hidroliz, yoğunlaşma veya çapraz bağlanma gibi olaylardan etkilenen termoplâstiklere uygulanabilir.
MFR değeri,polimer zincirlerinin kısa yada uzun olmasına bağlıdır.Kısa olan zincirlerde bağlar birbiri içerisine karışması daha kolaydır.Bu özelliğinden dolayı akma hızı uzun zincirlilere göre daha fazladır. MFR’in SI birimi  dg/dakika olarak kabul edilir.Günümüzde kabul gören birim ise 10 dakikadaki gramdır (g/10dakika).
 Erime akış indisi, molekül ağırlığı ile yakından alakalıdır. Erime akış indisi ile molekül ağırlığı birbirine ters orantılıdır. Bir malzemenin Erime akış indisi yüksek ise yoğunluğu düşüktür. Erime akış indisi yüksek ise malzemenin sertlik derecesi artar. 
Polietilen hammaddesinin yoğunluğu ne kadar artar ise; Malzemenin yoğunluğu, kırılganlığı,  yumuşama ve erime sıcaklığı, çekme gerilimi o kadar artar.

Deney şu şekilde yapılır (ISO 1133):

•         Cihaz açılır ve sıcaklığı 190 oC’ ye ısıtılır.
•         Deneyi yapılacak numune parçaları cihazın üstünde ki silindir içerisine boşaltılır.
•         Ortalama 15 mm boyunda malzeme akacak şekilde otomatik olarak kesme süresi cihaza girilir.
•         İlk kesilen birkaç parça hariç 5 parça hassas terazide tartılır,ortalaması alınır ve formülde yerine konularak g/dakika cinsinden MFR değeri bulunur.
•         Malzemenin kütlesel akış hızı (MFR), g/10 dakika cinsinden aşağıdaki eşitlikle hesaplanır:

          MFR (T,anma ) = 600 m/t

Burada;
           T         : Deney sıcaklığı, °C,
           manma: Anma yükü, kg,
           m       :Kesilen parçaların ortalama kütlesi, g,
           t         : Kesme zaman aralıkları, s,
   

OKSİDASYON İNDÜKSİYON SÜRESİNİN TAYİNİ

       Polietilen malzemedeki antioksidan katkının yüksek sıcaklık ortamında oksijen ile malzemenin oksidasyona uğramasını önlediği süredir.
        Bu deney,malzemenin ne kadar iyi stabilize olduğunun ölçüsüdür.malzeme iyi stabilize hale gelmezse kaynak,ekstrüzyon veya yüksek sıcaklık uygulamalarında bozulmaya başlar.Buna paralel olarakda borunun ömrü azalacaktır.

        Deney şu şekilde yapılır(TS EN 728):

•         Cihazın soğutma suyu ve gaz vanaları açılır.
•         Cihaz  200 oC ‘ye kadar ısıtılır.
•         Numune cihaz kapsülüne konulur.
•         Cihaz çalıştırılır.
Cihazın çalışmasıyla;ortama önce azot gazı verilir,sonra ise oksijen ortama verilerek bozulma olup olmadığı gözlenir.En az 20 dakika bozulma olmamalıdır.Bozulmalar daha kısa zamanda olursa numune içerisinde antioksidan malzemenin varlığının fazla olduğunu gösterir.

PİGMENT DAĞILIMI

        Karbon siyahına etki eden faktörler pigment dağılımı içinde geçerlidir.Pigmentlerin homojen dağılmaması durumunda da bozulmalar gözlerin.Mavi ve sarı pigmentler UV stabilizatörü davranışı göstermemesi  nedeniyle malzemeye ayrıca UV stabilizatörü katılmalıdır.
 Deney şu şekilde yapılır (ISO 11420):
•         Analizi yapılacak numune mikroskopta incelenir.
•         Standarda uygunluk gözlenir.

YOĞUNLUK (ρ)

        Yoğunluk;bir maddenin kütlesinin(m)  hacmine(V) oranı olup,kg/m3,kg/dm3 veya  kg/L  olarak ifade   edilir. Yoğunluk , polimer  zincirinin dallanmasına  bağlıdır .  Polimer  zincirindeki   dallanma arttıkça , kristalleşme   azalacak  ve  buna  paralel  olarak  yoğunluk  azalacaktır. Yoğunluk  arttıkça viskozite artacak ve geçirgenlik azalacaktır.Buna bağlı olarak  da oluşan  yapının  sertliği artacaktır. Yoğunluk düştükçe,viskozite azalacak ve kırılganlık artacaktır. Malzemenin birim hacmindeki ağırlığının tespit edilmesi için hassas terazi ile numune önce havada  sonra sıvı içerisinde tartılarak yoğunluğu bulunur.

Deney şu şekilde yapılır (ISO 1183):

•         Numune 0,001 g hassasiyetindeki terazi ile havada tartılır ve cihaza kaydedilir.
•         Sonra alkol içerisinde numunenin tartımı yapılır ve cihaza kaydedilir.
•         Cihazın üzerindeki göstergeden yoğunluk(ρ) okunur.
 


Yüksek Yoğunluklu PE Orta Yoğunluklu PE Düşük Yoğunluklu PE
Yoğunluk 0,945-0,965g/cm3 0,926-0,940 g/cm3 0,910-0,925 g/cm3
Üretim basıncı 700 atmosfer 1000-1500 atmosfer 1000-2000 atmosfer
Üretim sıcaklığı <100 ⁰C 100-150 ⁰C 150-200 ⁰C
Dallı molekül zinciri miktarı 4-5 adet/1000 35-50 adet/1000 80 adet/1000
Kristal yapı oranı %90 kristal yapı oranı %70 kristal yapı oranı %60 kristal yapı oranı
Şeffaflık oranı %90-95 %85-90 %50-85
Erime noktası 135 ⁰C 120 ⁰C 95-105 ⁰C
MFI (5 Kg/190 °C)0,22-0,60 g/10 dak 0,85 g/10 dak >0,85 G/10 dak
23 °C’de kopma gerilimi>21 MPa >15 MPa >23 MPa
23 °C’de elastikiyet Modülü>600 >700 >1000

Farklı Polietilen Hammaddelerinin MRS Değerleri;

Hammadde Sınıfı                           MRS Değeri

         PE3                                            3.2 MPa

         PE 40                                         4.0 MPa

         PE 63                                         6.3 MPa

         PE80                                          8.0 MPa

         PE 100                                      10.0 MPa



KUZEYBORU ile iletişime geçin

Kuzeyboru İletişim
Mavi Piksel
Kuzeyboru Plastik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
Organize Sanayi Bölgesi 1.Cadde 2.Sokak No:33/A
Aksaray-TURKEY
+90 (382) 266 23 03 (Pbx)
info[at]kuzeyboru.com.tr

Çalışma Saatlerimiz

  • Pazartesi: 9:00 - 18:00
  • Salı: 9:00 - 18:00
  • Çarşamba: 9:00 - 18:00
  • Perşembe: 9:00 - 18:00
  • Cuma: 9:00 - 18:00
  • Cumartesi: 9:00 - 13:00
  • Pazar: Kapalı
Back to Top